Polarisatie is een van de meest besproken begrippen in de Nederlandse politiek en samenleving. Er groeit een brede zorg over de toenemende kloof tussen mensen met verschillende politieke ideeën en overtuigingen – een kloof die wordt versterkt door radicale politici, activisten, filterbubbels en algoritmes. Die verdeeldheid lijkt inmiddels zo diep dat ze een bedreiging vormt voor onze democratie. Maar is polarisatie werkelijk zo schadelijk als vaak wordt gedacht? Of is het juist noodzakelijk voor een levendige democratische samenleving? En hoe kunnen we dit beladen fenomeen beter begrijpen?
Tijdens deze gloednieuwe editie van HEDEN benaderen we polarisatie vanuit verschillende perspectieven, vanuit de kunst, politiek en bredere samenleving. De avond wordt geopend door een lezing van socioloog en cultuurtheoreticus Pascal Gielen over de zoektocht naar vertrouwen in een wereld vol radicalisering en isolatie. Vier kunstenaars, Katayoon Barzegar, Francisco Baquerizo Racines, Philippa Driest en Zuza Banasińska, geselecteerd door curator Teodóra Róka, presenteren hun kunstwerken, over verzet en zoektocht naar verbinding met mensen die anders denken dan zij. Praat, denk en verbeeld met ons mee tijdens VHDG’s terugkerende kunstavond & tentoonstelling.
Tijdens deze avond wordt er Engels gesproken.
Polarisatie
Is polarisatie een gevaar voor onze samenleving, of een onmisbare pijler van onze democratie? Nationale debatten over stikstofbeleid, de energietransitie en migratie maken steeds vaker de groeiende spanning zichtbaar tussen botsende belangen en waarden. In Friesland wordt dit concreet in boerenprotesten, verzet tegen de plaatsing van windmolens, de uitbreiding van steden en dorpen, de komst van nieuwkomers en de bedreiging van biodiversiteit.
Media en online platforms versterken conflicten, maar dragen zelden bij aan wederzijds begrip. Digitale echokamers en economische onzekerheid voeden de toenemende polarisatie – zowel in de media als in het dagelijks sociale verkeer. Kunst is door de geschiedenis heen bij uitstek de plek geweest waar uitgesproken meningen en opvattingen een podium krijgen. Een plek waar onrecht werd aangevochten, waar gestreden werd voor erkenning, en waar emancipatie ontstond.
Maar wanneer musea, kunstruimtes en kunstenaars zich politiek uitspreken, raken ze vaker een deel van hun publiek kwijt, en klinkt al snel de oproep om zich te matigen en neutraliteit uit te stralen. Maar wat is neutraliteit eigenlijk? En hoe moeten kunstinstellingen en kunstenaars zich bewegen in dit spanningsveld? Deze vraag voor de kunsten is uiteindelijk dezelfde als die voor de hele samenleving: in wat voor publieke wereld willen we leven?
Van lezing naar tentoonstelling
Heden x Polarisatie opent op 3 oktober om 19:00 uur met een lezing door Pascal Gielen (hoogleraar Sociologie van Cultuur en Politiek aan het Antwerp Research Institute for the Arts (ARIA) van de Universiteit van Antwerpen) over de zoektocht naar een nieuw maatschappelijk narratief, van nabijheid en vertrouwen als tegenhanger van hyperindividualisering, competitielogica en institutioneel wantrouw
Daarna presenteren vier kunstenaars hun werk, welk daarna nog twee weken te zien is bij VHDG.
Katayoon Barzegar – Replica
Een installatie van sculpturale hoofddeksels en video’s die laat zien hoe politieke en sociale systemen ons zelfbeeld en gedrag beïnvloeden. Door ervaringen uit Iran en Nederland te combineren, toont Replica hoe innerlijke verdeeldheid ontstaat wanneer verschillende wereldbeelden botsen.
Francisco Baquerizo Racines – La Quema (del Planeta “B”)
Met een brandbaar schip en de Ecuadoraanse año viejo-traditie onderzoekt Baquerizo hoe koloniale en hedendaagse vormen van geweld samenkomen in ritueel en protest. La Quema laat zien hoe collectieve kunst een ruimte kan zijn voor verzet, maar ook voor reflectie op de blijvende impact van macht en uitsluiting.
Philippa Driest – Monuments Unseen
Via textiele collages en archiefbeelden bevraagt Driest de dominante verhalen die via monumenten worden doorgegeven. Door symbolen van autoriteit te deconstrueren, maakt ze ruimte voor stemmen die vaak worden genegeerd of uitgewist.
Zuza Banasińska – Kontrowers
Deze experimentele film onderzoekt hoe verdeeldheid zich manifesteert in een Pools dorp, met een centrale steen als krachtig symbool van conflict. Kontrowers laat zien hoe geschiedenis, identiteit en macht voortdurend worden herverteld — afhankelijk van wie het verhaal vertelt.
Ondersteund door V Fonds en ZOZ Fonds.
