Sinds januari werkt kunstenaar en onderzoeker Sophie Krier bij VHDG Lokaal aan haar project Hyndertiid (paardentijd). Het project draait om de eeuwenoude relatie tussen mens en paard en richt zich in het bijzonder op de rol van het Friese paard in Fryslân. Wat betekent het om tijd door te brengen met paarden, hoe beleven paardenmensen hun band met deze dieren, en welke rol speelt dit paard in de bredere sociaal-culturele verbeelding?
Terugblik
Om antwoorden te vinden ging Sophie het veld in: ze woonde de jaarlijkse Hengstenkeuring bij en volgde clinics over gezondheid en fokpraktijken, sprak met merrie- en hengstenhouders, particuliere paardeneigenaren en een stamboekinspecteur, en verzamelde verhalen van betrokkenen uit uiteenlopende hoeken – van een archeozoöloog die paardenbotten onderzoekt tot een coach die werkt met een drum van paardenhuid. Daarnaast begeleidde ze leersessies met paarden, zowel met een vrouwengroep als met een groep culturele makers met diverse achtergronden.
De inzichten die uit deze ontmoetingen voortkwamen, verwerkte Sophie in samenwerkingen met lokale makers. Zo ontstonden onder meer een weefwerk (met Severine Amsing en Stoeterij Kruis in Heeg), een geknoopte ‘merrielijn’ die de moederlijn van stoeterijpaarden verbeeldt, keramische ‘werpkoten’ geïnspireerd op Friese paardengraven (met Lies van Huet en het GIA), en speelse puzzels en woordspelen van hooitouw (met D-Lab). Ook maakte ze tekeningen van ‘innerlijke beelden’ die als somatische sporen van ontmoetingen dienden. Op die manier ontstond een breed palet aan werken dat samen de diepte en gelaagdheid van de mens-paard relatie verkent.
Educatieprogramma: Ontmoet de kudde
Al eeuwen werd het paard ingezet voor allerlei menselijke doeleinden: oorlog, transport, landbouw en fokkerij. Als mensen deden wij van alles met paarden. Maar wat deden paarden eigenlijk met ons?
Op vrijdag 13 juni van 14:00–17:00 uur nam Sophie Krier de deelnemers mee naar Hartwerd, waar zij de tijd kregen om écht met paarden te zijn, onder begeleiding van coach Judith van Heerde, Eponaquest®-instructeur uit Bantega. Het werd een reis naar binnen, voorbij de taal. Deelnemers kwamen in verbinding met zichzelf en met de ander. Samen met maker Sophie Krier verbeeldden zij tijdens de sessie wat dit met hen deed.
Er werd om een eigen bijdrage gevraagd. De opbrengsten gingen naar Stichting Paard voor Groei en Ontwikkeling in Rutten.
Vooruitblik
De komende maanden vervolgt Sophie dit proces door haar ervaringen en bevindingen te vertalen in een reflectief filmessay en een publicatie getiteld Being Horse. Hiermee rondt ze haar jaar bij VHDG Lokaal af. De resultaten van Hyndertiid worden gepresenteerd in een afsluitende tentoonstelling in de nieuwe kunstruimte van VHDG in het centrum van Leeuwarden. Hier staat Sophie naast Suzanne Bernhardt en Phillip Kolmann, die met hun project Tsiis Gers Grun de verbindingen tussen Friese landbouw, landschap en voedselcultuur onderzoeken.
De tentoonstelling opent op 31 oktober 2025 en vormt de eerste presentatie binnen de vernieuwde aanpak van VHDG Lokaal. Dit programma geeft kunstenaars een jaar lang de tijd om zich te verdiepen in een plek en haar gemeenschap, waardoor er ruimte ontstaat voor procesgericht werken, samenwerking en duurzame relaties. Hyndertiid is daarmee niet alleen een kunstproject over paarden, maar ook een voorbeeld van hoe kunst kan wortelen in lokale contexten en zo nieuwe perspectieven biedt op wat samenleven betekent – voor mens én dier.
Mede mogelijk gemaakt door het VSBfonds en Stichting het Nieuwe Stads Weeshuis.
